هشتاد و چهارمین سالگرد تولد نوام چامسکی

هنگامی که در روز هفتم دسامبر سال 1928 نوام چامسکی به دنیا اومد، پدر و مادرش فکرش رو هم نمی‌کردند که روزی نام او در کنار بزرگانی چون افلاطون، دکارت، گالیله، نیوتون قرار بگیره. او کسی هست که نه تنها در زبانشناسی بلکه به اعتقاد بسیاری در علوم شناختی هم انقلابی بزرگ در نیمه قرن بیستم ایجاد کرد. از طرف دیگه او یکی از فعالان سیاسی آمریکا و مخالف سرسخت سیاست‌های جنگ طلبانه دولت اون هست که در این راه دچار سختی‌ها و صدمات زیادی شده.

متنی که در ادامه مطلب اومده برگرفته از کتاب نوام چامسکی و انقلاب زبانشناسی اثر دکتر رضا نیلی پور هست. قطعا بیشتر شما از نظریات و زندگی چامسکی بعد از سال 1957 خیلی بیشتر می‌دونید اما قبل از اینکه چامسکی، چامسکی بشه سختی‌ها و پستی و بلندی‌های زیادی رو در زندگی خودش تجربه کرده. قطعا نکات زیادی در زندگی او برای ما وجود داره که می‌تونه آموزنده باشه. همه ما باید از پشتکار و تلاش او و مبارزه‌های او برای نظریه‌‌ها و ایده‌های جدیدی که در دهه 50 داشت، یاد بگیریم.

این نوشته، بخش‌های کوتاهی از زندگی او تا قبل از ورود به دانشگاه MIT و آغاز انقلاب زبانشناسی در سال 1957 هست.


ادامه نوشته

مصاحبه‌ای قدیمی از دکتر دبیرمقدم

این مصاحبه با این که کمی قدیمی هست اما نکات بسیار خوبی در اون وجود داره که توصیه می‌کنم حتما اون‌ها رو بخونید.

دکتر دبیر مقدم: جایزه و مراسمی برای تقویت زبان فارسی نداریم

۲۱ دی ۱۳۸۸
زبان فارسی

دکتر محمد دبیرمقدم استاد دانشگاه علامه طباطبایی است. وی  دکترای زبان‌شناسی نظری خود را در سال ۱۳۶۱ از دانشگاه ایلینوی آمریکا دریافت کرده است.

در مورد علم زبانشناسی و تاریخ این علم در دنیا و ایران توضیح دهید.

نظر شخصی‌ام که در تعدادی از کتاب‌های غربی تاریخ‌نگاران زبان‌شناسی هم مطرح شده، این است که زبان‌شناسی علمی شرقی است. نویسنده‌ای غربی در دهه ۹۰ میلادی در کتابی به نام تاریخ جهانی زبان‌شناسی معتقد است که مسیری که زبان‌شناسی طی نموده به ترتیب چین، هندوستان، جهان اسلام با تاکید بر آثار ایرانی و سپس یونان با نظریه‌های افلاطون و ارسطو است.

در شرق ۴ قرن پیش از میلاد مسیح در هندوستان اوج یک سنت دستورنویسی مشاهده می‌شود. دستورنویسی به نام پانینی شرح بسیار مفصل و قاعده‌مندی از متون مذهبی را به نگارش در آورده که به گفته محققان برجسته‌ای چون پالکی پارسکی (استاد قبلی دانشگاه میت و در حال حاضر استنفورد آمریکا) این نوشته گونه‌ای از زبان‌شناسی چامسکی است.

به اعتقاد تعداد دیگری از زبان‌شناسان فقط در دهه ۶۰ میلادی کارهایی به لحاظ عمق هم‌طراز کتاب دستور پانینی نگاشته شده است.

مطلب دوم اینکه در یونان نیز ۴ قرن پیش از میلاد مسیح، به زبان از سوی افلاطون و ارسطو توجه شده است. فرق اساسی آن با پانینی این است که افلاطون و ارسطو فیلسوفانی هستند که به مباحث زبانی روی آورده‌اند اما پانینی یک دستورنویس و یک زبان‌شناس محض است.

نقطه عطف دیگر در این مباحث بر جسته‌ترین کتاب دستور زبان عربی، الکتاب است که مولف آن سیبویه ایرانی در قرن دوم هجری است. این کتاب که به زبان‌های آلمانی و انگلیسی ترجمه شده و متاسفانه به فارسی ترجمه نشده است در نحو زبان عربی است. این کتاب نظریه بنیاد است و دستور زبان عربی را در چارچوب نظری مطرح می‌کند. برخی از مورخان زبان‌شناسی معتقدند این کتاب فقط با مقطع زبان‌شناس معروف دوسوسور سوییسی تبار در سال ۱۹۰۴ قابل مقایسه است. بنابر این ما نباید این آثار عظیم شرقی را کم‌ارزش و کم‌قدر بدانیم.


ادامه نوشته

دانش نشانه‌شناسی و تفسیر قرآن

دانش نشانه‌شناسی و تفسیر قرآن

دکتر علیرضا قائمی‌نیا

عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع)



چکیده

در این نوشتار ماهیت و کارکردهای نشانه‌شناسی توضیح داده شده و نقش افرادی چون دو سوسور، ایزوتسو، پرس در آن بیان شده است.

دانش نشانه‌شناسی که ریشه‌ در آثار فلاسفه‌ یونان، مانندِ افلاطون دارد، به عنوان یک دانش مستقل در قرن بیستم پدید آمد و از این جهت مشابه بسیاری از دانشها، مانندِ هرمنوتیک، معرفت‌شناسی و ...، است.

این دانش دگرگونیهای عمیقی در زمینه‌های گوناگون، مانندِ زبان‌شناسی، فلسفه و شاخه‌های گوناگون آن، مطالعات دینی و تفسیر متون مقدس و غیره، به وجود آورده و به زمینه‌ای اجتناب‌ناپذیر در این نوع مطالعات تبدیل شده است.

دانش نشانه شناسی در تفسیر قرآن نیز کاربردهایی دارد که در این مقاله نمونه‌ها و مثالهای آن بیان می‌شود. و تأثیرنشانه شناسی در نظام معنایی، روش شناسی و سازوکار تکثیر معنایی قرآن بررسی می‌گردد.

کلید واژه‌ها: قرآن، نشانه شناسی، زبان شناسی، تفسیر، تأویل، هرمنوتیک.

ادامه نوشته

رابطه نحو و معنی

رابطه نحو و معنی

مقدمه

نحو و معنی رابطه ناگسستنی از یکدیگر دارند. در طول تطور تاریخ زبانشناسی معاصر نظریات مختلفی در مورد ارتباط میان این دو به چشم می خورد. چامسکی که بنیانگزار زبانشناسی زایشی در عصر حاضر است نحو را مقدم بر معنی می داند. وی در کتاب ساختهای نحوی معنی را به طوری کلی کنار نهاد و تنها به توصیف صوری زبان اکتفا کرد؛ اما کارهای کتز و فودور و کتز و پستال در مورد جایگاه معنی در نظریه نحوی باعث شد چامسکی در نظریه استاندارد خود این نظریات را در مورد معنی بپذیرد. از سویی دیگر معنی شناسان زایشی که از اواخر دهه شصت میلادی ظهور کردند معنی را مقدم بر نحو در نظر گرفتند. لازم به ذکر است که این نظریه در نهایت با شکست مواجه شد.

ادامه نوشته

چرا زبان یکدیگر را نمی فهمیم

يکي از دلايلي که نمي گذارد منظور خود را به ديگران انتقال دهيم. به کار بردن کلمات درغير معني خودشان است. مثال: گوينده تلويزيون مي گويد: ظاهراً وقت ما تموم شده....چرا مي گويد ظاهراً؟ آيا وقت برنامه اش ظاهراً تمام شده و باطناً تمام نشده ؟ نه...منظورش اين نيست. شايد مي خواسته بگويد هنوز حرف هاي زيادي دارم که بزنم ولي وقت تمام شد. شايد مي خواسته بگويد دوست داشتم زمان اين برنامه طولاني تر باشد. شايد هم بلد نيست برنامه را چطور تمام کند وکليشه اي حرف مي زند. يعني همان طور که همه مجري هاي راديو تلويزيون حرف مي زنند . اگر آنها ساده و راحت و از ته دل حرف بزنند. مردم از حرف زدن آنها لذت بيشتري مي برند واحساس صميميت مي کنند.

ادامه نوشته

سخنرانی دکتر صفوی در همایش معنی شناسی خرداد 90

دکتر کورش صفوی برای خیلی از شما آشناست و مطئنا هر کسی که می‌خواد وارد زبانشناسی بشه حتما حداقل یکی از کتاب‌های ایشون رو خونده.

این فیلم در دومین همایش معنی‌شناسی در خرداد 90 توسط خودم با گوشی گرفته شده و کیفیت چندانی نداره اما دیدنش خیلی با ارزشه.

دریافت فیلم


?Is-there-a-“universal-grammar” of religion in the same way there is a universal grammar of language

In a matter of speaking, yes.

Following Noam Chomsky, some cognitive linguists have argued that humans naturally develop a “universal grammar” for language that informs and constrains language acquisition. 

ادامه نوشته

50 سال با گروه زبانشناسی و فلسفه MIT

در سال 1961 اولین گروه از دانشجویان زبانشناسی دکتری در MIT پذیرفته شدند. ماه گذشته هم سالگرد 50 سالگرد این اتفاق بود. به همین مناسبت این دانشگاه از تمامی فارغ التحصیلان خود خواست که دوباره دور هم جمع شوند و مسائل مطرح را از آن زمان تا به حال دوباره به بحث بگذارند.

حتما می دونید که چامسکی تقش زیادی در این جنبش عجیب در زبانشناسی صورتگرا داشت و با نظریات خودش تا حد زیادی زبانشناسی را متحول کرد. چامسکی ضمن مطرح ساختن پرسش‌های فلسفی اولین کسی بود که به دنبال توصیف قوه نطق بود و موضوع اصلی رو زبان درونی یا همون توانش زبانی می‌دونست. زبان ویژگی ذاتی و زیستی انسان هست و با وجود فقر محرک یک کودک به راحتی زبان رو یاد می‌گیره در حالی که ساخت‌های زبانی خیلی پیچیده‌تر از اون هستند که به این راحتی‌ها بشه از پسش براومد. به علاوه، شاگردان تاثیرگذاری تربیت کرد که هر کدوم راه خودشون را از چامسکی جدا کردند.

نیوتن در نامه‌ای به یکی از همکارانش گفت که اگر می‌بینی من این قدر موفق هستم دلیلش این هست که من بر روی شانه‌ی غول‌ها ایستاده‌ام. منظورش از غول‌ها افراد تاثیرگذاری مثل گالیله، کپلر و یا کوپرنیک بود که نیوتن کار اون ها رو تکمیل کرد. چامسکی هم یکی از همون غول‌هایی هست که باید روی شونشون ایستاد تا افق وسیعی از زبانشناسی برامون قابل دیدن باشه.

فکر می کنید اگر چامسکی رشته دیگه ای رو به جز زبانشناسی انتخاب می‌کرد الان زبانشناسی صورتگرا در چه جایگاهی قرار داشت؟


نظرية پيمانه‌اي چامسكي از منظر فلسفة علم و شناخت

مطلب زیر از تهران امروز تاریخ ۴ دی ۹۰ هست

نظرية پيمانه‌اي چامسكي از منظر فلسفة علم و شناخت





ليلا شريفي

كارشناس ارشد زبان‌شناسي



در قرن حاضر، روز به روز فاصلة بين پژوهش‌ها و دستاوردهاي علمي با كاربردهاي عملي آنها پيوسته رو به كاهش است و مرز مشخص ميان شاخه‌هاي مجزاي كلاسيك علمي كم‌رنگ‌تر شده است و دانش‌هاي ميان رشته‌اي جانشين اين مرزها شده‌اند؛ بنابراين آگاهي از اين دانش‌هاي به هم پيوسته ضروري به نظر مي‌رسد. اين در حالي است كه تقريباً در هيچ يك از مدارس و دانشگاه‌ها، تاريخ علم تدريس نمي‌شود يعني علم آموزان از سابقه و مسيري كه انديشه‌هاي اصلي حوزه‌هاي مختلف علمي طي كرده‌اند چيز چنداني نمي‌دانند؛ از اين‌رو از بحث‌هاي فلسفي فيلسوفان در رابطه با آن علم نيز اطلاعي ندارند، در حاليكه تاريخ علم شرط لازم در فلسفة علم است.

ادامه نوشته

مقاله Optimality Theory and the Minimalist Program


Optimality Theory and the Minimalist Program

               Vieri Samek-Lodovici

Italian Department – University College London

دانلود

 

دانلود مقاله تحت عنوان

The interface of syntax and semantics in l2

 

 

دانلود

دانلود مقاله principle and parameter

دانلود مقاله تحت عنوان

 

principle & parameter & universal grammer

 

دانلود مقاله

دانلود مقاله معنی شناسی


دانلود مقاله معنی شناسی


.

هم‌اندیشی یک روزه معنی شناسی

  انجمن زبان‌شناسی ایران

با همکاری دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج برگزار می‌کند:

هم‌اندیشی یک روزه

 معنی‌شناسی

روش ثبت نام ؛ برنامه سخنراني ها و مقاله آقاي دکتر صفوي از سایت انجمن زبان شناسی دریافت کنید.

سایت انجمن زبان شناسی ایران

دانلود مقاله علمی

چند مفهوم بنيادي در زبانشناسي معاصر: تحليل از ديدگاه دستور گشتاري  

 ترابي ندوشن محمدعلي*  

* گروه زبان و ادبيات انگليسي دانشگاه تبريز    

در اين مقاله بعضي از مفاهيم بنيادي زبانشناسي معاصر از ديدگاه دستور گشتاري را مورد بحث قرار داده و سعي کرده ايم که سوء تفاهم هاي غيرعلمي موجود در مورد اين مفاهيم را روشن نماييم. بعد از مقدمه اي کوتاه در زمينه نظرات چامسکي در مورد مطالعه زبان و ذهن، در فصل دوم سعي کرده ايم روشن کنيم که چرا به قول چامسکي زبان آيينه اي از ذهن انسان بايد تلقي شود. در اين زمينه سه تئوري مربوط به هم در مورد زبان را مورد بررسي و تحليل قرار داده ايم: الف) تئوري در مورد ساختار زبان ب) تئوري در مورد فراگيري زبان و ج) تئوري در مورد کاربرد زبان. در فصل سوم روشن ساخته ايم که مفاهيمي نظير "درست"، "قابل پذيرش"، "خلاف قاعده از نظر کاربرد" و "بدساخت از نظر معنايي" را نبايد با مفهوم توصيفي "دستوري" اشتباه کرد. در فصل چهارم سعي کرده ايم به اين سوال مهم پاسخ دهيم که چرا فراگيري زبان فعاليتي خلاق و قاعده مند بوده و چرا وظيفه يک زبانشناس در تدوين دستور يک زبان در واقع فرض مجموعه محدودي قواعد واجي، صرفي، نحوي و معنايي است که مجموعه بي نهايتي از جملات خوش ساخت زبان را مي تواند توليد نمايد. در فصل پنجم اشاره کرده ايم که زبانشناسي بايد مجموعه مناسبي از داده هاي زباني را در زمينه خوش ساختي گردآوري نموده و در عين حال سعي نمايد که فرضيه جامعي را در مورد اصول حاکم بر زبان ارايه نمايد.

 

دانلود مقاله علمی

 

نظریه های مربوط به معنا از "ارجاع" تا "استعمال"

بخش دوم

منبع: مجله ذهن- شماره ۲

ترجمه دکتر همایون همتی

مفهوم‌ نام‌ - شي‌ بوسيله‌ «سي‌ ان‌ استيونسون» در كتاب‌ «اخلاق‌ و زبان» (1944) مردود اعلام‌ شد. هدف‌ او اين‌ بود كه‌ معني‌ را به‌ صورت‌ يك‌ «واكنش‌ روانشناختي»113 معين‌ تعريف‌ كند.114 استيونسون‌ توجهي‌ خاص‌ به‌ امري‌ داشت‌ كه‌ خود آن‌ را «معناي‌ احساسي»115 مي‌ناميد. زندگي‌ بشري‌ عبارت‌ است‌ از احساسات‌ و ابراز واكنشها به‌ شيوه‌ طبيعي‌ مانند آه‌ كشيدن، خنديدن‌ و ناله‌ كردن.116 كلمات‌ خاصي‌ نيز مانند «هورا» وجود دارد كه‌ داراي‌ عملكرد مشابهي‌ است‌ و از يكنوع‌ مشارطه‌ در زبان‌ جامعه‌اي‌ خاص‌ بدست‌ مي‌آيد. مطابق‌ با نظر استيونسون‌ معني‌ اين‌ كلمه‌ كه‌ عبارت‌ است‌ از خواص‌ علي‌ آن، اقتضاي‌ آن117، از طرفي‌ فرايندهاي‌ روانشناختي‌ خاص‌ را در شنونده‌ برمي‌انگيزد118 و از سوي‌ ديگر بوسيله‌ يك‌ گوينده‌ متناظر استعمال‌ مي‌شود.119 او فكر مي‌كرد اين‌ تفسير مي‌تواند در مورد واژه‌ها و جمله‌ها بطور كلي‌ تعميم‌ يابد (كلمه‌ها با هم‌ تركيب‌ مي‌شوند تا معاني‌ جمله‌اي‌ بسازند).120....

ادامه نوشته

‌نظريه‌هاي‌ مربوط‌ به‌ معنا از «ارجاع» ‌تا  «استعمال»

بخش اول

منبع: مجله ذهن

ترجمه دکتر همایون همتی

«معنا و معناداري» يكي‌ از مباحث‌ مهم‌ و داراي‌ نقشي‌ تعيين‌ كننده‌ در فلسفة‌ معاصر است‌ كه‌ توجه‌ عدة‌ زيادي‌ از متفكران‌ را سخت‌ به‌ خود مشغول‌ داشته‌ است. سؤ‌ال‌ اصلي‌ در اين‌ بحث‌ آن‌ است‌ كه‌ يك‌ كلمه‌ و يا يك‌ جمله‌ براي‌ معنا داشتن‌ بايد داراي‌ چه‌ شرايطي‌ باشد. به‌ عبارت‌ ديگر چه‌ زماني‌ مي‌توان‌ گفت‌ كه‌ اين‌ كلمه‌ يا جمله‌ معنادار است.

اين‌ مقاله‌ به‌ طرح، نقد و بررسي‌ ديدگاههاي‌ مختلف‌ فيلسوفان‌ و صاحبنظران‌ برجسته‌اي‌ همچون‌ فرگه، راسل، ويتگنشتاين، شليك، وايزمن، آير و... در باب‌ نظرية‌ معنا پرداخته‌ و البته‌ اهتمام‌ بيشتر مقاله‌ بر روي‌ آراي‌ ويتگنشتاين‌ است.  زماني‌ كه‌ از شخصي‌ سؤ‌ال‌ مي‌كنيم‌ عدد يك‌ چيست‌ يا نماد «1» چه‌ معنايي‌ دارد، قاعدتاً‌ چنين‌ پاسخي‌ دريافت‌ خواهيم‌ داشت: «چطور مگر؟! يك‌ چيزي‌ است» با طرح‌ اين‌ مطلب‌ «گوتلوب‌ فِرِگه»1 يكي‌ از پيشگامان‌ فلسفة‌ زباني‌ در زمان‌ ما، كتاب‌ خود به‌ نام‌ «اصول‌ علم‌ حساب»2 را كه‌ در سال‌ 1884 نوشته، آغاز كرده‌ است....

ادامه نوشته

درآمدی بر زبان شناسی توصیفی

تألیف: محمد سروی زرگر

وقتی دو نفر که هرگز یکدیگر را نمی شناسند، در کوپه قطار با هم روبرو می شوند، چه وضعی پیش می آید؟

آن دو درباره هوا صحبت می کنند. در برخی موارد این امر شاید صرفاً به این دلیل باشد، که موضوع را جالب می یابند و لی اغلب اینگونه نیست. اکثر مردم علاقه چندانی به تجزیه و تحلیل شرایط جوی ندارند. بنابراین دلایل دیگری برای تعیین این قبیل مکالمات باید وجود داشته باشد. یک دلیل آن این است، که اغلب موجب سردرگمی و بلا تکلیفی است، که در حضور کسی نا آشنا باشیم و با وی صحبت نکنیم. در صورتی که سر صحبت باز نشود، امکان دارد محیط ملال آوری ایجاد شود. بنابراین می توان از طریق صحبت کردن با او درباره موضوع بی دردسری نظیر هوا و بی آنکه عملاً الزامی برای بیان مطلب چندان زیادی باشد، با وی رابطه برقرار کرد. این قبیل گفتگوها که در واقع آنقدر ها هم صورت نمی گیرد، نمونه بارزی از کارکرد اجتماعی زبان است.در کل زبان وسیله‌ای مهم برای برقراری ارتباط و حفظ رابطه با مردم است. 

اغلب زبان شناسان کارکردهای زبان را به دو دسته تقسیم بندی می‌کنند:...

ادامه نوشته

شیوۀ مقایسۀ دو ساخت دستوری

مقاله پیش رو از مقایسه دو ساخت دستوری صحبت میکند. این مقاله را خانم شفیعی برای وبلاگ ارسال نموده اند.

نوشتۀ پیش رو، برگرفته از کتاب زبان شناسی میان فرهنگها، اثر رابرت لادو و ترجمۀ استاد فرزانه، دکتر علی درزی است. این کتاب شاخۀ نسبتا جدیدی از زبانشناسی کاربردی و تجزیه و تحلیل فرهنگ را معرفی می­کند. یعنی مقایسۀ هر دو زبان و دو فرهنگ به منظور کشف و توصیف مشکلاتی که زبانوران یکی از آن زبانها در یادگیری زبان دیگر خواهد داشت. ثابت شده است که نتایج چنین مقایساتی برای تهیۀ مواد آموزشی، آزمونها و تجارب زبان­آموزی اساسا ارزشمند است....

ادامه نوشته

نحو و ایدئولوژی

در تعطیلات عید نوروز و در حین جستجوی مطلبی در باب نحو در اینترنت به نوشتار زیر برخوردم که به نظرم جالب آمد. این مطلب بقلم آقای محمود فتوحی و در وبلاگ کاروند پارسی منتشر شده بود. در ادامه مطلب کل مقاله را بخوانید.

ساختارهای نحوي جمله‌ها در سخن ايدئولوژيك اهميت خاصی دارد. ايدئولوژي خود را بر روابط نحوي كلمات تحميل مي‌كند و نوع خاصي از گرامر را نيز بر مي‌گزيند. البته اين تحميل صريح و آشكار نيست.     (Hynes, 1995: 60). مثلاً يك ليبرال مطلق در بحث از آزادي مسألة آزادی (از/ در/ براي/ بخاطر) را مطرح نمي‌كند، بلكه آزادي در نظر وی بي‌هيچ قيدي مطرح است. اما يك سوسياليست آزادي را با حروف اضافه و متمم (آزادي از- براي-  يِ - در - بخاطرِ) مقيد مي‌كند و دیدگاه ایدئولوژیک وی این پرسشها را در بارة آزادی مطرح می‌کند:‌ آزادي از چه؟ آزادي براي چه؟ آزادي در كجا؟ آزادي براي چه كسي؟

ادامه نوشته

نحو پایه در زبان معیار

سلام دوستان

این مقاله را در مورد نحو و جایگاه آن در زبان معیار با دیدی متفاوت، بتازگی خواندم و امیدوارم شما هم از مطالعه آن لذت ببرید. سعیدی

    زبان معيار يا درجة خنثای نگارش، در سبك‌شناسي مبناي كشف و شناسايي هنجارگريزيهاي سبكي است. بنابراين در بررسي نحو هر متن، بايد ميزان خروج از معيارهاي آن متن را بر اساس نحو هنجار يا «نظم پایه»[1]  بسنجيم. اگر نحو پایه را عبارت از «نظم عادی ساختهاي جمله‌ها در يك زبان» تعبير كنيم، در اين صورت متداول‌ترين و پركاربردترين ساختهاي نحوي، اصول پايه نحوي در آن زبان خواهند بود. كه در واقع همان نظم ساده و روان جمله و صورت طبيعي زبان است كه به آن نحو پایه مي‌گوييم. نحو پایه، شامل ساختارهاي معمول و متعادل جمله‌هاي زبان است. نحو پايه عبارت است از «نظم سازندة »[2] زبان عادی که بیشترین جمله‌های یک زبان با آن تولید می‌شود. مثلاً در زبان فارسي جملة معلوم با ساخت نحوی (فاعل+ مفعول+ فعل) متداولترند. معيارهاي شناخت نظم سازندة پايه در نحو طبيعي هر زبان (هنجار) عبارت‌اند از:...

ادامه مطلب را بخوانید.

ادامه نوشته

یک وبلاگ زبانی دیگر و نحو گشتاری

وبلاگ زبان و فرهنگ از جمله وبلاگهای جدید زبانشناسی است. به بهانه آشنایی با این وبلاگ مطلبی از آن را انتخاب کرده ام که در مورد "نحو گشتاری" است و از مجموعه درسهای دکتر دبیر مقدم برای تنظیم آن استفاده شده است. این مقاله نوشته دوست عزیز صهبا سلیمی است که در این وبلاگ منتشر شده است.

نحو گشتاری

نوشته: صهبا سلیمی

وقتی سخن از نحو گشتاری می رود، بی گمان نام بانی آن نوام چامسکی به ذهن متبادر می شود. خوب این از جهتی درست است. زیرا چامسکی بود که با کتاب ساخت های نحوی خود انقلابی در زبان شناسی پدید آورد، و پس از سر هارتفورد جونز که مسئله خویشاوندی زبانهای لاتین و یونانی و اوستایی را با هم مطرح ساخت، و پس از سوسور و زبان شناسی نوین، به عنوان موجد سومین انقلاب در زبان شناسی شناخته شد. اما اگر بخواهیم کمی عمیق تر ریشه قضایا را بشکافیم باید از زلیگ هریس استاد چامسکی یاد کنیم. هر شاگردی بی هیچ شک و شبهه وام دار استاد خود است، و چامسکی هم تا حد زیادی چنین است. مفاهیمی مانند گشتار، و یا مفهوم چیزی به نام ایکس تیره را قبلاً هریس معرفی کرده بود...

ادامه نوشته

معنا شناسی دستوری

این مقاله خلاصه ایست از نظریه های معناشناسی دستوری که با حضور دکتر پاکتچی در دانشگاه امام صادق برگزار شد.

نظرات دکتر پاکتچی و دید او در مورد چامسکی جالب است. بخوانید...

در فرايند معناسازي سه عامل مهم(دو عامل درون زباني و يك عامل كه گاهي درون زباني و گاهي برون زباني است) دخيل اند؛ وقتي در زبان فارسي اصطلاحاً مي گويند فلاني آدم فروش است، حداقل دو رابطه دستوري جدي درآن وجود دارد كه اين كلمه را معنادار كرده است؛ اما چيزي كه در كنار اين دو عامل اهميت دارد، كانتكس(contex) يا بافت زبان است. ما به راحتي درك مي كنيم كه آدم فروش با مس فروش و گل فروش و كبريت فروش تفاوت دارد؛ وقتي مي گوييم گل فروش، يعني كسي كه دقيقاً گل را مي فروشد و معناي فروختن يعني همان معني بيع و شراع كه از آن مي فهميم، ولي مراد ازآدم فروشي اين نيست كه خريد و فروشي انجام شده باشد؛ ...

ادامه نوشته

دکتر شعیری از معنی شناسی و معنا شناسی سخن میگوید...

یکی از کارهایی که من خیلی دوست دارم اینست که سایتها و وبلاگها را چک کنم و مطالب جدید را بخوانم یا ترجمه کنم. در ادامه مطلب گزارشی را میخوانید از خبرگزاری مهر در مورد معنی شناسی. این مطلب مصاحبه ایست با آقای دکتر محمد رضا شعیری عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس تهران. وی در این گزارش بین معنی شناسی و معنا شناسی تمایز قائل شده و در ادامه به بررسی رابطه بین معنا شناسی با زبانشناسی میپردازد.

اطلاعاتی که دکتر شعیری در این مصاحبه ارائه میدهد کاملا تخصصی و قابل استفاده است. این مصاحبه را در ادامه مطلب بخوانید.

منبع: خبرگزاری مهر

ادامه نوشته

Universal Semantic Language

Universal Semantic Language

It is our hope that Principia Cybernetica's epistemology and ontology based on cybernetics are not only of purely philosophical interest, but may be used in solving an important problem which stands wide open at the present time: creation of a Universal Semantic Language to be used in the emerging Global Brain.

We can distinguish two levels of cybernetic systems involved in the global brain:

  • individual human brains, and
  • computers and other cybernetic devices united into one huge system, such as the Web
ادامه نوشته

تئوریها و دیدگاهها در باب معنی شناسی

در ادامه مطلب دیدگاهها و تئوریهای اصلی و مهم در ارتباط با معناشناسی زبان مورد بررسی و مطالعه قرار میگیرد.

نظریه مثبت گرایان و نظریه ورف، همچنین مکتب زبان طبیعی از جمله مهمترین دیدگاههایی است که در این پست مورد مطالعه و بررسی قرار میگیرد.

به ادامه مطلب رفته و این سه دیدگاه را مطالعه نمایید.

(اگر شما دیدگاه دیگری را میشناسید در قسمت نظرات همین بخش آنرا برای ما بنویسید تا به این قسمت اضافه شود)

ادامه نوشته

نظریه حاکمیت و مرجع گزینی

(۱۱) صهبا سلیمی

نظریه حاکمیت و مرجع گزینی

بر اساس کتاب لی لی یَن هگمن

حاکمیت و مرجع گزینی که نام دیگر آن اصول و پارامتر ها است،  برای نخستین بار در سال 1981 از سوی چامسکی در کتاب خطابه هایی در حاکمیت و مرجع گزینی مطرح شد.

   دستور زایشی که از 1957 با کتاب " ساخت های نحوی" چامسکی ظهور پیدا کرد، بنیادی ریاضی گونه دارد. از آن سال تا کنون این دستور زایشی صور مختلفی به خود گرفته است و تحولات چندی را پشت سر گذاشته است. نظریه حاکمیت و مرجع گزینی که به اختصار به آن GB گویند خود از درون نظریه معیار گسترده اصلاح شده بیرون آمده است...

ادامه نوشته

نظریه استانده چیست؟

 "تئوری استاندارد" یا "نظریه معیار" از دل قوانین دستور گشتاری برخواسته و از نظریات مهم نوام چامسکی است. 

در  این نوشتار اساس این نظریه با بیانی بسیار روان برای آشنایی شما آورده شده است. امیدوارم از خواندن این مطلب لذت ببرید.

ادامه نوشته

مطابقت

مطابقت Agreement

(۸) صهبا سلیمی

می دانیم که فعل به عنوان هسته گروه فعلی می تواند وابسته هایی را داشته باشد. این وابسته ها که موضوع های فعل را تشکیل می دهند، اگر تصریف بشوند، و برای نشان دادن رابطه نحویشان Marking  خاصی را بگیرند، در این وضعیت Case Marking دارند. اما اگر فعل به عنوان هسته marking  بشود، مطابقه صورت گرفته است.

مطابقه به این معناست، که هسته فعلی با کمک marking مختصه های دستوری خاص موضوعاتش را که گروه های اسمی باشند نشان دهد. برای مثال در زبان فارسی فاعل مثل تمامی زبان های فاعلی و مفعولی با فعل مطابقت می کند، و این مطابقت در شخص و شمار است. مطابقت می تواند هم در شخص باشد، و شمار و حتی جنسGender که مختصه های ذاتی inherent property گروه اسمی است، و هم در case که از مختصه های رابطه ای relational property.

برخی زبان ها ممکن است، با هیچ کدام از موضوعاتشان مطابقت نکنند، و یا این که ممکن است، با برخی از موضوع هایشان مطابقت کنند، و یا این که ممکن است، با تمامی موضوع هایشان مطابقت داشته باشند.

در مورد اول می توان از زبان هایی مانند سوئدی و ژاپنی نام برد، که بین فعل و موضوع ها به هیچ روی مطابقه ای وجود ندارد.

در زبان های اروپایی مشاهده می شود، که این تنهاsubject  است، که با فعل رابطه دارد. همچنین زبان هایی که تنها فاعل و فعل مطابقه دارند، مانند: زبان های اروپایی، ترکی، زبان های آلتایی، تامیل، و دیگر زبان  های دراویدی(زبان های هندی که غیر از ریشه سانسکریت می باشند). و زبان های اورالی.

آشنايي با اصطلاحات معني شناسي(2)

در اين پست و در ادامه مطلب موارد زير مورد بررسي قرار ميكيرد:

-  معني شناسي منطقي

-  معني شناسي صوري

-  ارجاع

-  ارزش صدق

ادامه نوشته

آشنایی با اصطلاحات معنی شناسی(1)

ابهام و انواع آن                                      AMBIGUITY

 گرد آوری و تنظیم: مهدی سعید بنادکی

یکی از موضوعات مهم در کنکور کارشناسی ارشد و همچنین دوره کارشناسی ارشد زبانشناسی همگانی، معنی شناسی و علوم مربوط به آن است.

در این بخش با استفاده از کتاب "فرهنگ توصیفی معنی شناسی" دکتر صفوی، تصمیم گرفتم تا خوانندگان عزیز وبلاگ را بتدریج با این اصطلاحات مهم آشنا کنم.

معنی شناسی و اصطلاحات آن در درک بهتر و عمیق تر بسیاری از متون زبانشناسی میتواند کارگشا باشد. امیدوارم مورد استفاده دوستان هم رشته و کنکوریهای عزیز واقع شود.

به ادامه مطلب رجوع نمایید.

ادامه نوشته

ساخت اطلاعی جمله

این مقاله از دکتر مدرسی خودمان است که در مجله ۶۳ بخارا چاپ شده بود. مناسب دیدم در پایان ترم اول تحصیلی مقاله ای از ایشان را در وب منتشر کنم.

تا به‌ حال‌ به‌ اين‌ موضوع‌ فكر كرده‌ايد كه‌ چرا سخنگويان‌ زبان‌، ساخت‌ طبيعي‌ جملات‌ را تغيير مي‌دهند؟ گاهي‌ عناصر تشكيل‌ دهنده‌ جمله‌ را جابجا مي‌كنند، گاهي‌ به‌ حذف‌ برخي‌ از آنها مي‌پردازند، گاهي‌ از جمله‌ مجهول‌ استفاده‌ مي‌كنند و گاهي‌ ساخت‌ نحوي‌ بخصوصي‌ را براي‌ انتقال‌ معنايي‌ خاص‌ به‌ كار مي‌گيرند؟ مثلاً دليل‌ اين‌ همه‌ تنوع‌ در به‌كارگيري‌ جملاتِ «رامين‌ قهوه‌ رو با شكر دوست‌ داره‌»، «قهوه‌ رو رامين‌ با شكر دوست‌ داره‌»، «با شكر رامين‌ قهوه‌ رو دوست‌ داره‌»، «رامينه‌ كه‌ قهوه‌ رو با شكر دوست‌ داره‌»، «قهوه‌ است‌ كه‌ رامين‌ با شكر دوست‌ داره‌» و «با شكره‌ كه‌ رامين‌ قهوه‌ رو دوست‌ داره‌» كه‌ معنايي‌ يكسان‌ دارند چيست‌؟

ادامه نوشته

نظریه حاکمیت و مرجع گزینی و نقشهای معنایی تتا

GOVERMENTAL & BINDING THEORY

AND THEMATIC ROLES

در اواخر آذر ماه مقاله ای با این عنوان را برای درس "اصول دستور زبان" آماده میکردم، و در آن زمان هرآنچه مینوشتم را در وبلاگ قرار میدادم. بنابراین مطالب از انسجام برخوردار نبود.

در ادامه مطلب مقاله اینجانب برای در س "اصول دستور زبان" درباره نقشهای معنایی و نظریه حاکمیت و مرجع گزینی چامسکی را میتوانید مطالعه نمایید.

امیدوارم با نظرات خود من را یاری و راهنمایی فرمایید...

ادامه نوشته

اندکی از نحو گشتاری

(۴)صهبا سلیمی

وقتی سخن از نحو گشتاری می رود، بی گمان نام بانی آن نوام چامسکی به ذهن متبادر می شود. خوب این از جهتی درست است. زیرا چامسکی بود که با کتاب ساخت های نحوی خود انقلابی در زبان شناسی پدید آورد، و پس از سر هارتفورد جونز که مسئله خویشاوندی زبانهای لاتین و یونانی و اوستایی را با هم مطرح ساخت، و پس از سوسور و زبان شناسی نوین، به عنوان موجد سومین انقلاب در زبان شناسی شناخته شد. اما اگر بخواهیم کمی عمیق تر ریشه قضایا را بشکافیم باید از زلیگ هریس، استاد چامسکی یاد کنیم....

به ادامه مطلب رجوع کنید...

ادامه نوشته

محمول بحثی در منطق و معناشناسی

(۳) نوشته صهبا سلیمی

محمول  اصطلاحی است که در منطق به کار می رود، و در معنا شناسی معادل آن Predicate وضع شده است و از نظر قدمت واژه بسیار قدیمی است. و پیشینه آن باز می گردد به اوایل قرون اسلامی که کتب فلاسفه یونانی در دوران مامون به عربی ترجمه می شد. و از جمله منطق ارسطویی نیز.

مقاله را در ادامه مطلب پیگیری نمایید...

ادامه نوشته

نظامهای سازگانی - تصرف و مطابقت

روابط نحوی
نوشته صهبا سلیمی

زبان های مختلف برای نشان دادن روابط نحوی از سه طریق استفاده می کنند: آرایش سازگانی، نظام تصریف، مطابقه (agreement)

آرایش سازه ها (Constituent Order) : به این روش word order  هم می گویند. اما اصطلاح بهتر برای آن همان constituent order  است. منظور از آرایش سازه ای این است، که این ترتیب قرار گیری سازه ها در جمله است، که مشخص می کند، یک سازه با سازه های دیگر چه رابطه ای دارد. مثلاً در انگلیسی Ali killed hasan از آن جهت با Hasan killed Ali فرق دارد، که جایگاه گروه های اسمی و ترتیب آن ها فرق کرده است، از این جهت نوع روابط نحوی آن ها هم فرق کرده است. این دو جمله از نظر معنایی هم با یکدیگر فرق دارند، چون می دانیم که معنای جمله ناشی از معنای تک تک واژه های یک جمله است، به اضافهً روابط نحوی که آن واژه های در جمله با هم دارا می‌باشند.

نظام تصریف: اما در زبانی مثل لاتین یا آلمانی که تصریف واژگانی بسیار قوی دارند، دیگر آرایش سازه های نحوه نشان دادن روابط دستوری نیست. در زبان لاتین برای مثال اگر یک گروه اسمی subject  باشد، صورت واژه تغییر می کند. و شکل خاصی به خود می پذیرد. این را نظام حالت  یا Case system می گویند. و این نحوه نشان دادن رابطه نحوی را Case Marking  می نامند. یعنی نشان گذاری حالت. فارسی باستان چنین نظام حالت غنی را داشته است.

مطابقت: یک راه دیگر که راه سوم است، و برای نشان دادن روابط نحوی استفاده می شود مطابقه یا Agreement  است. منظور از مطابقه این است که فعل با یکی از موضوع هایش از نظر شخص و شمار انطباق داشته باشد. مثلاً در فارسی جمله " من  آنها را دیدم" فعل با فاعل از نظر شخص و شمار مطابقت می کند.

زبان هایی نیز وجود دارند، که ممکن است از هرسه این نظام های نشان گذاری (Marking) برای نشان دادن روابط دستوری استفاده کند.