درگذشت استاد محمد زهرایی
زهرایی درسالهای میانی دهه شصت به انتشار آلبومهای موسیقی روی آورد که آلبوم بیداد با صدای محمد رضا شجریان و آهنگسازی پرویز مشکاتیان و برخی دیگر از آثار شاخص این دهه حاصل ذوق ورزیهای او بود.
او از سال های پایانی دهه شصت انتشارات کارنامه را راه اندازی کرد که حاصل آن برخی از شاخصترین کتاب های تاریخ نشر به شمار میرود. دفتر کار او ابتدا در خیابان حقوقی قرار داشت و در سالهای میانی دهه هشتاد به خیابان فردانش انتقال یافت.
ناشران، نویسندگان و مترجمان بسیاری با او رایزنی و مشورت می کردند و تقریبا کمتر ناشر شناخته شدهای را میتوان نام برد که به نوعی از اندیشه وتوان ذهنی او در بهبود کار نشر بهره نبرده باشد.
حافظ به سعی سایه تالیف هوشنگ ابتهاج، کتاب مستطاب آشپزی تالیف نجف دریابندری و فهیمه راستگار، خواب آشفته نفت، شرح فصوص الحکم، تالیف دکتر محمدعلی موحد، از جمله شاخص ترین آثار او به شمار می رود.
او را شاید تنها ناشری به شمار آورد که کتابهای انتشاراتی خود را تماما خود میخواند و در ویرایش و پاکیزه سازی آن نقشی جدی و تعیین کننده داشت، رایزنی وگفت وگو با نویسندگان و مترجمان آثاری که خود انتشار میداد، جزو ضروریات کاری او بود.
فراهم کردن اسناد و کتابهای مورد نیاز یک مولف و همکاری و همراهی مستمر با آنها نیز در زمره خصوصیات این ناشر به سابقه به شمار میرفت.
راهاندازی کتابفروشیهای بزرگ از جمله ایدههایی بود که زهرایی به بدنه نشر کشور تزریق کرد. او با راه اندازی کتابفروشی کارنامه در نیاوران توانست زیست بومی فرهنگی را در آن منطقه سامان دهد و این کتابفروشی را به عنوان یکی از کتابفروشیهای شاخص کشور به جامعه فرهنگی وهنری وحتی سیاسی بشناساند.
زهرایی از معدود ناشرانی بود که نشر را در میان خانواده خود هم رواج داد. فرزندان و همسر او تمامی درکار نشر بودند و هستند او برخی از مهمترین تجربیات خود در عرصه نشر را به خصوص به دو فرزند خود ماکان و روزبه زهرایی و همسرش مهدیه مستغنی انتقال داد.
زهرایی ذوقی پرورش یافته در کار نشر داشت. در شناخت رنگها، پنط و حروف، طراحی حروفهای جدید، بهره گیری از کاغذ و طراحی ساختاری برای نشر کمتر نظیری میتوان برای او پیدا کرد.
پیام تسلیت وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی برای درگذشت محمد زهرایی
هرگز نمیرد آنکه دلش زنده شد به عشق
ثبت است بر جریده عالم دوام ما
مرگ پایان زندگی نیست، بلکه آغازی است برای پرواز مرغ جان تا آستان ملکوت و رجعتی شادمانه به محضر حضرت دوست؛ بویژه مرگ آنان که در زندگانی گامهای بلند برداشتهاند و خلق را از علم و عمل خویش بهرهمند ساختهاند. زندهیاد «محمد زهرایی» از تبار فرهیختگانی بود که گوهر گرانقدر عمر را تنها در راه تعالی فرهنگ این مرز و بوم مصروف ساخت.
اهتمام پنجاهساله این اندیشمند متعهد به نشر آثار ارزنده ادبی و هنری در خاطره همه فرهنگدوستان ثبت و ضبط است و از این پس جای این بزرگمرد در میان ناشران خلاق و خدوم کشورمان همواره خالی خواهد بود.
درگذشت این فرهیخته بزرگوار را به خانواده ارجمندش و جامعه ناشران و نویسندگان تسلیت میگویم و امیدوارم همت بلندمرتبه، دقت نظر و ویژگیهای ممتاز او در نشر آثار فاخر، همواره سرلوحه فعالیت ناشران و نویسندگان کشورمان قرار گیرد. روحش شاد، یادش گرامی باد.»
(عکس وبلاگ: لوگوی زبانشناسی)